De mensen die me schaamtevol bellen, zijn precies de mensen van wie ik het liefst hoor. Op een overtuigende e-mail klikken is geen domheid — moderne phishing is echt goed, en wordt gemaakt door mensen die dit fulltime doen. Wat telt, is het uur erna.

Wijzig het wachtwoord — vanaf een ander apparaat

Heb je je wachtwoord ingetypt op een pagina die nep bleek, ga er dan van uit dat het is buitgemaakt. Wijzig het op de echte site, en doe dat vanaf je telefoon of een andere computer, voor het geval er op het eerste apparaat iets meedraait.

Wijzig het ook overal waar je datzelfde wachtwoord opnieuw hebt gebruikt. Dit is het moment waarop mensen ontdekken hoeveel accounts één wachtwoord deelden.

Zet tweefactorauthenticatie aan

Stond het nog niet aan, doe het dan nu. Een gestolen wachtwoord op zichzelf wordt bijna waardeloos zodra er een tweede factor nodig is, en deze ene stap voorkomt de meeste vervolgschade.

Controleer waar je e-mail naartoe gaat

Is een e-mailaccount gecompromitteerd, dan voegen aanvallers vaak een doorstuurregel of filter toe dat stilletjes kopieën elders naartoe stuurt, of antwoorden voor je verbergt. Controleer je mailregels en doorstuurinstellingen, en kijk in je recente aanmeldactiviteit naar locaties die jij niet bent.

Vertel het je bank voordat zij het jou vertellen

Waren er bank- of betaalgegevens in het spel, bel dan het nummer op de achterkant van je pas — niet een nummer uit de e-mail. Banken maken dit dagelijks mee en horen het veel liever vroeg van je.

Scan dan, en pas dan, de machine

Iedereen begint hier, en het is de minst urgente stap. Malware die al heeft gedraaid gaat de komende twintig minuten nergens heen; een actieve sessie met jouw inloggegevens is wat op dit moment misbruikt wordt. Zet eerst de accounts op slot, ruim daarna de computer op.

Was het een zakelijk account, meld het dan meteen

Nog nooit is iemand ontslagen omdat hij dit snel meldde. De schade ontstaat in dat uur stilte waarin iemand hoopt dat het wel goed komt.

Zit je hier op dit moment middenin en wil je dat iemand het met je doorloopt, neem dan contact op. Geen preek, dat beloof ik.